ХАБАРЛАНДЫРУ

Қазақстан Республикасы Оқу-ағарту министрлігі мен Ы. Алтынсарин атындағы Ұлттық білім академиясы 2025–2026 оқу жылына арналған «ҚР жалпы білім беретін мектептерінде білім беру процесін ұйымдастырудың ерекшеліктері туралы» әдістемелік нұсқау хатын жолдайды.

📚 Білім алушылардың оқу жетістіктерін сыртқы бағалау (ББЖМ)

105-бет – Ішкі және сыртқы бағалауды өткізу ерекшеліктері

Білім алушылардың білім жетістіктерінің мониторингі (ББЖМ) – білім беру ұйымдарынан тәуелсіз түрде өткізілетін сыртқы мониторинг.

🔎 Мақсаты:

Бастауыш және негізгі орта білім беру деңгейлерінде білім сапасын арттыру бойынша басқарушылық шешімдер қабылдау үшін объективті деректер алу.

📅 Өткізу мерзімі:

2026 жылдың сәуір айында еліміздің барлық өңірлерінде бірыңғай форматта.

📌 Бағалау бағыттары:

• Оқу сауаттылығы

• Математикалық сауаттылық

• Жаратылыстану-ғылыми сауаттылық

🖥 Форматы:

Онлайн режимде, компьютерлік форматта (қағаз нұсқасы қарастырылмаған).

👥 Қатысушылар:

• Іріктелген мектептердің 4 және 9-сынып білім алушылары

• Жалпы білім беретін мектептердің шамамен 25%-ы қамтылады

📑 Ұйымдастыру:

• Мектеп үйлестірушісі – директор бұйрығымен тағайындалады

• Тест әкімшілері – пән мұғалімі емес қызметкерлер

• Сыртқы тәуелсіз бақылаушылар қатысады

• Zoom немесе Microsoft Teams платформаларында түсіндіру вебинарлары өткізіледі

🚫 Тыйым салынады:

• Ұялы телефон, смарт құрылғылар пайдалану

• Шпаргалка, көмекші материал енгізу

• Тест мазмұнын тарату

• Бөгде адамдардың қатысуы

⚠ Ереже бұзылған жағдайда қатысушы аудиториядан шығарылады, нәтижелері жойылады.

📊 Маңызды:

ББЖМ нәтижелері аттестацияға және мектеп рейтингіне әсер етпейді. Нәтижелер тек диагностикалық мақсатта қолданылады.

🌍 TIMSS–2023 халықаралық зерттеуі

Халықаралық оқу жетістіктерін бағалау қауымдастығы ұйымдастырған TIMSS 2023 зерттеуіне 64 ел қатысты.

📈 Қазақстан нәтижелері:

4-сынып:

• Математика – 487 балл (41 орын)

• Жаратылыстану – 467 балл

8-сынып:

• Математика – 454 балл (28 орын)

• Жаратылыстану – 443 балл

🔎 Қиындық тудырған бөлімдер:

• Математика – «Деректер»

• Жаратылыстану – «Биология»

Қала мен ауыл мектептері арасындағы алшақтық сақталғанымен, біртіндеп төмендеу үрдісі байқалады. Халықаралық оқу жетістіктерін бағалау қауымдастығы (IEA) халықаралық ұйымы Ақмола облысынан TIMSS–2027 апробациялық зерттеуіне қатысатын 5 білім беру ұйымын (бұдан әрі – ББҰ) іріктеді (1-қосымша). Қабанбай батыр а.ЖОББМ, Қоянды а. МЛ.

📚 Зерттеуге қатысушылар:

• 4-сынып білім алушылары

• 8-сынып білім алушылары

• Білім алушылардың ата-аналары/қамқоршылары

• Математика және жаратылыстану пәндерінің мұғалімдері

• Білім беру ұйымдарының директорлары

📌 Білім алушылар тестілеуге қатысады, ал ата-аналар, педагогтер және мектеп директорлары онлайн сауалнама толтырады.

🎯 Зерттеудің мақсаты:

• Математика және жаратылыстану пәндері бойынша білім сапасын халықаралық деңгейде салыстырмалы бағалау

• Оқу жетістіктеріне әсер ететін факторларды анықтау

• Білім беру жүйесін жетілдіруге бағытталған ұсыныстар әзірлеу

📌 Маңызды:

ББҰ басшыларына апробациялық зерттеуді ұйымдастыру бойынша жауапты тұлғаларды тағайындап, қатысушылардың уақытылы және сапалы қатысуын қамтамасыз ету тапсырылды.

🎯 Педагогтерге ұсыныстар

✔ ББЖМ және TIMSS нәтижелерін оқу процесін жоспарлауда ескеру

✔ Күрделі бөлімдерге (геометрия, статистика, модельдеу) ерекше назар аудару

✔ Функционалдық және метапәндік құзыреттерді дамыту

✔ Мәтін талдау, деректерді интерпретациялау, ғылыми түсіндіру дағдыларын жетілдіру

✔ Зертханалық, жобалық жұмыстарды көбейту

✔ Мектеп, аудан, облыс деңгейінде кәсіби қауымдастықтар құру 

International Association for the Evaluation of Educational Achievement (IEA) халықаралық ұйымы Ақмола облысынан PIRLS 2026 зерттеуіне қатысатын 8 білім беру ұйымын (бұдан әрі – ББҰ) іріктеді (1-қосымша). Қажымұқан а. ЖОББМ.

Қазақстанда PIRLS–2026 негізгі зерттеуі ағымдағы жылдың сәуір–мамыр айлары аралығында өткізіледі.

Зерттеудің нақты күндері Қазақстан Республикасы Оқу-ағарту министрлігі бұйрығымен бекітіледі.

📚 Зерттеуге қатысушылар:

• 4-сынып білім алушылары

• Білім алушылардың ата-аналары/қамқоршылары

• Сынып жетекшілері

• Білім беру ұйымдарының директорлары

📌 Білім алушылар тестілеуге қатысады, ал ата-аналар, сынып жетекшілері және мектеп директорлары онлайн сауалнама толтырады.

🎯 Зерттеудің мақсаты:

• Бастауыш сынып білім алушыларының оқу сауаттылығын халықаралық деңгейде бағалау

• Мәтінді түсіну, талдау және интерпретациялау дағдыларын анықтау

• Оқу жетістіктеріне әсер ететін мектептік және отбасылық факторларды зерделеу

• Білім беру сапасын арттыруға бағытталған ұсынымдар әзірлеу

📌 Маңызды:

ББҰ басшыларына зерттеуді ұйымдастыру бойынша жауапты тұлғаларды тағайындап, қатысушылардың уақытылы және сапалы қатысуын қамтамасыз ету тапсырылды.

 

📌 Қорытынды:

Мектеп әкімшіліктері мен педагогтерден әдістемелік нұсқау хат талаптарын басшылыққа алып, ББЖМ-ға дайындық жұмыстарын ұйымдастыру, академиялық адалдықты қамтамасыз ету және білім сапасын арттыру бағытындағы жүйелі жұмыстарды күшейту сұралады.

Әдістемелік кабинет